اگر خسارت خودرو ناشی از نقص راه، چاله، فرورفتگی، فقدان علائم هشداردهنده، وجود موانع در معبر، نقص گاردریل، روشنایی نامناسب یا سایر موارد مرتبط با نگهداری راه باشد، اصولاً امکان مطالبه خسارت از دستگاه مسئول وجود دارد. ماده ۱۴ قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی نیز تصریح کرده است که اگر نقص راه در وقوع حادثه مؤثر باشد، متصدیان مربوط مسئول جبران خسارت خواهند بود.
و اما روند کار:
مرحله اول: جمع‌آوری ادله در محل حادثه
مهم‌ترین بخش پرونده همین مرحله است.
تماس با پلیس راهور (در شهر) یا پلیس راه (در جاده)
درخواست تنظیم کروکی و گزارش
ثبت دقیق محل حادثه
تهیه عکس و فیلم از چاله، مانع یا نقص راه
اخذ مشخصات شهود احتمالی
حفظ فاکتورهای تعمیر خودرو
اگر پلیس در گزارش خود به «نقص راه» اشاره کند، کار شما بسیار آسان‌تر خواهد شد. همچنین قانون بیمه شخص ثالث نیز نقص راه و نبود علائم را از عوامل مؤثر در حادثه شناخته است.
مرحله دوم: تعیین مسئول
در داخل محدوده شهر
معمولاً شهرداری مسئول نگهداری معابر شهری است و در صورت قصور، مسئولیت مدنی خواهد داشت. اداره حقوقی قوه قضائیه نیز در نظریه مشورتی خود این موضوع را تأیید کرده است.
در جاده‌های برون‌شهری
عموماً وزارت راه و شهرسازی و سازمان راهداری متولی نگهداری راه هستند و واگذاری امور به پیمانکار نیز مسئولیت اصلی آنان را از بین نمی‌برد.
مرحله سوم: مطالبه رسمی،
پیشنهاد میشود قبل از طرح دعوا،
اظهارنامه رسمی برای شهرداری یا اداره کل راهداری استان ارسال شود.
گزارش پلیس، عکس‌ها و برآورد خسارت پیوست گردد.
مطالبه جبران خسارت ظرف مدت معین درخواست شود.
هرچند در عمل معمولاً دستگاه‌های اجرایی بدون رأی دادگاه خسارت را پرداخت نمی‌کنند.
مرحله چهارم: تأمین دلیل
به عنوان یک اقدام بسیار مهم، در شورای حل اختلاف محل وقوع حادثه درخواست تأمین دلیل نمایید.
در این مرحله:
کارشناس رسمی دادگستری تعیین میشود.
وضعیت محل حادثه بررسی میشود.
میزان خسارت و ارتباط آن با نقص راه ارزیابی میشود.
این گزارش بعداً در دادگاه ارزش اثباتی زیادی دارد.
مرحله پنجم: طرح دعوای مطالبه خسارت
پس از تکمیل مدارک
دعوای مطالبه خسارت علیه شهرداری یا اداره کل راهداری مربوطه مطرح میشود.
دادگاه معمولاً موضوع را به کارشناس رسمی راه و ترافیک و تصادفات ارجاع می‌دهد.
اگر رابطه سببیت بین نقص راه و خسارت احراز شود، حکم به پرداخت خسارت صادر میشود.
نکته مهم عملی
بزرگ‌ترین مشکل این پرونده‌ها اثبات این موضوع است که:
حادثه واقعاً ناشی از نقص راه بوده و راننده مرتکب تقصیر مؤثر نشده و دستگاه مسئول از وجود نقص مطلع بوده یا باید مطلع می‌بود.
به همین دلیل، گزارش پلیس و تأمین دلیل فوری معمولاً سرنوشت پرونده را تعیین می‌کند.
